Categorieën
tips

Held zoekt verhaal: 5 tips voor storytelling die inspireert

Hoe kies je een goede hoofdpersoon voor je verhaal? 5 tips om een held te kiezen waarmee jouw verhaal zich meteen in het hoofd van je publiek nestelt.

Kies een inspirerende held in storytelling.
Fotograaf: Gabriel Bassino | Bron: Unsplash

Steeds meer organisaties maken gebruik van storytelling in hun communicatie. Dat doet ons veel deugd. Maar het heeft ook een keerzijde.

Het aantal verhalen neemt toe, maar de aandacht van je publiek groeit natuurlijk niet. Steeds meer verhalen hengelen naar dezelfde beperkte aandacht. Hoe springt jouw verhaal eruit? Veel hangt af van de hoofdpersoon die je kiest.

1. Held van vlees en bloed

Hang je verhaal op aan één persoon. Daar begint storytelling mee. Kies daarbij voor een bestaand persoon. Ga geen helden zitten verzinnen. Dat kost onnodig energie. Ook in jouw organisatie struikel je ongetwijfeld over mensen die iets meegemaakt hebben waarvan anderen willen weten hoe het afliep, een verhaal waar je als buitenstaander op zijn minst enkele minuten van je kostbare tijd aan wil spenderen.

Kies iemand waarover je voldoende details kent. Dan kun je een held van vlees en bloed neerzetten. Dat maakt hem herkenbaar bij de doelgroep van je verhaal.

2. Gewone problemen

Een held is niet iemand die vliegtuigkapers overmeestert en het toestel weer veilig aan de grond zet (dat is een ander soort heldendom). Het is wel iemand die bepaalde problemen op zijn weg vindt, gewonemensenproblemen, en die actie onderneemt om die op te lossen, met vallen en opstaan, zoals wij allemaal doen, elke dag opnieuw.

De held wordt ziek, mist zijn trein, ziet zijn energiefactuur te hoog oplopen, kan niet stoppen met roken, weet niet wat hij komend weekend gaat doen, vindt geen oppas voor de kinderen, weet niet voor welke partij hij moet stemmen … Grote en kleine problemen, problemen van mensen van vlees en bloed.

3. Meteen voornaam en leeftijd

Geef zo vroeg mogelijk in het verhaal, liefst al in de eerste zin, de voornaam en leeftijd van je held. Hij wordt dan een uniek persoon. In een video- of fotoverhaal ziet de kijker de held natuurlijk voor zich. Maar met die voornaam en leeftijd erbij komt de hoofdpersoon pas helemaal de wereld van je publiek binnen, alsof twee mensen aan elkaar worden voorgesteld.

Bij een tekst- en gesproken verhaal doen naam en leeftijd nog iets extra. Ze doen automatisch een beeld van je held ontstaan in het hoofd van je publiek. Als ik mijn verhaal begin met “Natasha, 22 jaar, woont in Londen – op straat”, dan ziet iedereen meteen een Natasha in zijn verbeelding.

4. Uit de doelgroep

Je held kun je rekruteren uit je hele organisatie. Voor de hand liggende groepen zijn collega’s, vrijwilligers, je doelgroepen.

Maak het jezelf niet onnodig moeilijk. Probeer eerst of je iemand uit de doelgroep van je verhaal kunt vinden, de mensen aan wie je je verhaal vertelt en die je met het verhaal tot een bepaalde actie wil verleiden (zich inschrijven voor een activiteit, een brochure bestellen …). Vind je zo iemand, dan heb je meteen een zeer herkenbare held.

5. Een underdog

Je held mag dan wel gewone problemen op zijn weg vinden, kies bij voorkeur voor iemand voor wie het toch niet zo makkelijk is om dat probleem op te lossen. Een underdog noemen we zo iemand.

Een underdog is geen sukkelaar. Iedereen is wel eens de underdog. Dat ben je als je kaarten in een bepaalde situatie niet zo denderend liggen. Dan moet je harder je best doen om je probleem op te lossen.

Zevenkampster Nafi Thiam had zich net voor de Olympische Spelen geblesseerd aan de elleboog. Bij het speerwerpen, het voorlaatste nummer, was ze daarom geen favoriet. Zij was meer dan ooit de David die het tegen Goliath opnam. Toch won ze goud. Een medaille die nog meer glans kreeg door haar underdogpositie.

Mensen houden van verhalen over mensen die moeten knokken om er te geraken. Het zijn helden die inspireren.

Wil je zelf aan de slag gaan met storytelling? Verhalenmakers maakt niet alleen verhalen, we helpen je ook verhalen maken, onder meer via opleidingen storytelling.

Categorieën
storycanvas voorbeelden

Storycanvas maakt je storytelling beter

Respect. Veel respect. Met dat gevoel ging ik naar huis nadat Hussein me zijn verhaal had verteld. Maar een authentiek verhaal garandeert nog niet dat je publiek je helemaal tot het einde volgt. Daarvoor is meer nodig. Het storycanvas helpt je hierbij. Het storycanvas maakt je storytelling beter.

storycanvas Hussein

Hussein, een Syrische student, was op familiebezoek in Turkije, raakte daar zijn papieren kwijt en kon niet meer terug naar huis. Of liever, hij kon wel nog terug, maar zonder die papieren moest hij het leger in. In volle oorlog.

Een bootje op de Middellandse Zee

Hij trok naar de Turkse kust, stapte daar in een gammel bootje, stak de Middellandse Zee over en belandde uiteindelijk in België. Al na enkele weken sprak hij een aardig mondje Nederlands. Maar dat volstond niet, vond hij. Hij wilde nog hetzelfde jaar hogere studies beginnen, in Gent, en daarom moest zijn Nederlands nog veel beter.

Dus ging hij in De Kringwinkel werken. Niet ergens weggestoken achteraan in het magazijn, nee, aan de balie, waar hij met de klanten kon praten, waar hij de telefoon kon beantwoorden. En dus zijn Nederlands kon verbeteren. Na enkele maanden sprak hij al voldoende Nederlands om opnieuw te gaan studeren. Respect – ik zei het al.

Ik had een sterk verhaal – dat voelde ik van de eerste minuut. Maar ik wist ook: zo’n verhaal kun je makkelijk verknoeien.

(Het verhaal gaat door na de video.)

Het verhaal van Hussein is een van vijf video’s die ik in 2018 maakte voor De Kringwinkels, naar aanleiding van de Dag van de Kringwinkel.

In het voorgesprek vertelde hij me veel meer dan de video heeft gehaald. En veel van wat hij vertelde, was even straf als wat hij nadien voor de camera zei. Maar de video mocht maar 2 minuten duren. Hoe maak je dan de keuze? Welke fragmenten uit zo’n bewogen verhaal behoud je?

Storycanvas helpt je storytelling

Daarvoor heb ik het storycanvas ontwikkeld. Dat is een handig sjabloon waarmee je heel snel een verhaal kunt opzetten en meteen ziet welke fragmenten je behoudt en welke je weglaat. Het storycanvas maakt zo je storytelling beter.

Tussen het voorgesprek en het eigenlijke interview met Hussein had ik een kwartier. Dat volstond om het storycanvas in te vullen. Toen ik weer voor Hussein ging zitten en de camera begon te draaien, wist ik al welk verhaal ik van hem wilde horen.

Via het storycanvas stelde ik gerichte vragen, vragen die bij de montage werden weggeknipt. De opname zelf duurde dan ook niet langer dan een half uur.

Spanning via obstakels en acties

Het storycanvas maakt je storytelling ook beter door een spanningsboog te creëren. Het storycanvas helpt je je verhaal op te bouwen. Want het is niet omdat Hussein een sterk verhaal heeft dat de kijker dat verhaal tot het einde toe zal blijven kijken. Je moet de spanning opbouwen en de gekozen fragmenten op de juiste plaats zetten.

De kern van het storycanvas vormen de obstakels en de acties: 3 obstakels die je hoofdpersoon op zijn weg vindt, en 3 pogingen die hij of zij onderneemt om het obstakel uit de weg te ruimen.

Een obstakel wordt telkens gevolgd door een actie. Zo krijg je zes scènes.

De obstakels van Hussein

Wat zijn de 3 obstakels bij Hussein?

  1. Hij verliest zijn papieren en moet in het leger.
  2. Hij komt in België aan maar spreekt geen woord Nederlands.
  3. Hij spreekt wel Nederlands maar niet goed genoeg om te kunnen studeren.

En de 3 acties, die dus telkens op een obstakel volgen?

  1. Hij vlucht naar België.
  2. Hij leert Nederlands.
  3. Hij gaat in De Kringwinkel werken om nog beter Nederlands te kunnen.

Vallen en opstaan

In storytelling bestaat de kunst erin je kruit niet van bij het begin te verschieten. Je hoofdpersoon mag niet meteen slagen in zijn opzet. Hij moet zijn doel bereiken met vallen en opstaan, met obstakels (vallen) en acties (opstaan). Dan leef je als kijker sterker met hem mee.

Had ik Hussein alleen maar laten vertellen dat hij als Syrische vluchteling te weinig Nederlands sprak om hier te kunnen studeren, maar dat dit dankzij De Kringwinkel toch gelukt is, dan had ik geen echt verhaal verteld. Dan was de spanning snel weggeweest en was Hussein zijn publiek nog voor halfweg kwijtgespeeld.

Volgens het storycanvas moest ik Hussein eerst zijn documenten laten verliezen (vallen) en hem vervolgens laten vluchten (opstaan), op een eerste taalbarrière laten botsen (vallen), zijn eerste lessen Nederlands laten leren, op een tweede taalbarrière laten botsen en tot slot aan de balie van De Kringwinkel in de Brugse Poort in Gent doen belanden.

Ik was het storycanvas zeer dankbaar. Want een verhaal als dat van Hussein verdient veel kijkers. Kijkers die het verhaal helemaal uitkijken.

Wil je zelf aan de slag gaan met storytelling? Verhalenmakers maakt niet alleen verhalen, we helpen je ook verhalen maken, onder meer via opleidingen storytelling.

Categorieën
voorbeelden

Wat het WK voetbal ons leert over storytelling

Ook voor liefhebbers van verhalen is dit WK voetbal een hoogmis. Je merkt hoe sommige spelers en ploegen bij velen sterk tot de verbeelding spreken, en dat dit niets met voetbalprestaties van doen heeft.

Niet-voetballiefhebbers stellen ineens vast dat ze zelf ook al die wedstrijden van exotische ploegen aan het volgen zijn en dat ze ook dat bombardement van talkshows vooraf, tussendoor en achteraf tot het bittere einde uitzitten (al is het in deze digitale tijden natuurlijk onbegonnen werk om zo’n WK te ontlopen, if you can’t beat them, join them).

Van de meeste wedstrijden in Rusland zullen we ons over enkele jaren – of zelfs al over enkele maanden – de uitslag met de beste wil van de wereld niet meer herinneren. Toch zullen bepaalde wedstrijden blijven hangen. En die kun je nu al voorspellen. Omdat er een systeem in zit.

Obstakels overwinnen

Zullen we bijvoorbeeld snel vergeten: de openingswedstrijd van de Russen, 5-0 tegen Saoedi-Arabië.

Mensen zien graag hoe andere mensen tegen obstakels opbotsen, hoe ze die proberen te slopen, keer op keer, in het zweet des aanschijns. Ze mogen het niet cadeau krijgen, moeten ervoor vechten. Dat is wat verhalen zo aantrekkelijk maakt. Een ploeg die met de vingers in de neus wint, dat inspireert niet, dat is geen verhaal.

IJslandse dwergen

Een ploeg die ondanks alles toch nog wint (of niet verliest), een speler die ondanks alles toch scoort: daar is het veel kijkers om te doen in dit WK.

Daarom hebben we al snel sympathie voor de underdog, voor de dwerg die de reus probeert te vloeren, voor de Iraniërs die zich de ziel uit het lijf lopen tegen Spanje (Iran dat op de koop toe geen sponsor vond als gevolg van de Amerikaanse boycot en dan maar zelf zijn truitjes ging kopen), voor de IJslanders die het Argentinië van Messi in bedwang houden.

(Argentinië heeft het wel vaker lastig met dwergen, denk maar aan het kleine België dat in 1982 de reus vloerde in Camp Nou, dat was nog eens een openingswedstrijd om te onthouden.)

Ronaldo

Daarom ook spreken verlossende doelpunten zo tot de verbeelding, vooral als ze in de laatste minuut vallen. Zoals de goal van Harry Kane, die Engeland de verlossing bracht tegen Tunesië.

En natuurlijk de goal van Cristiano Ronaldo tegen Spanje, die Portugal in extremis een gelijkspel opleverde. De seconden tikken genadeloos weg, de Spaanse muur staat perfect opgesteld, de helft van de wereld hoopt dat Ronaldo zal falen, de nederlaag wenkt. En toch – als je een zin met “en toch…” kunt beginnen, dan heb je een verhaal – en toch, ondanks die immense druk, maakt hij die goal, een goal die we ons nog lang zullen herinneren, en niet zozeer vanwege Ronaldo’s traptechniek maar vanwege het verhaal waarin hij toen, in die laatste seconden, speelde.

Rode Duivels

En de Rode Duivels? Dat is een ander verhaal. Op veel tornooien de underdog geweest, daardoor meer dan eens boven zichzelf uitgestegen. Perfecte dwergen.

Maar nu zijn het geen dwergen meer, bezweert het leger voetbalanalisten ons. Reuzen zouden het geworden zijn. En dat is even wennen.

Want ook reuzen hebben een obstakel nodig, ook zij moeten een schier onmogelijke uitdaging zien te vinden die het beste in henzelf naar boven haalt, een nog grotere reus waardoor ze weer in die dwergenrol kunnen kruipen. En op zo’n WK hebben reuzen geen keuze: alleen het behalen van de wereldtitel, de zo goed als onbereikbare ultieme triomf, kan zo’n superreus zijn.

Als de Rode Duivels wereldkampioen willen worden, dan zal dat niet alleen te danken zijn aan de flitsen van Hazard en de passes van De Bruyne. Het zal ook en vooral afhangen van de mate waarin ze zelf geloven in hun nieuwe uitdaging. Een WK win je niet met goed voetbal, maar met een goed verhaal.

Wil je zelf aan de slag gaan met storytelling? Verhalenmakers maakt niet alleen verhalen, we helpen je ook verhalen maken, onder meer via opleidingen storytelling.

Categorieën
social profit en overheid tips

Wat leerden de Olympische Spelen ons over storytelling?

Waarom herinneren we ons bepaalde momenten op de Spelen beter dan andere? Niet alleen omdat het sportieve hoogstandjes waren, maar ook en vooral omdat ze ons een verhaal vertelden.

Waarom herinneren veel mensen zich nog de zwalpende Zwitserse marathonloopster Gabriela Andersen, die 37e werd op de Spelen in LA maar niet wie die marathon toen won? Omdat mensen die obstakels overwinnen (in haar geval een zonnesteek) ons inspireren.

Dat is net de essentie van verhalen. Als toeschouwer moet je je kunnen identificeren met iemand die op weg naar een droom hindernissen trotseert. Hoe zwaarder de hindernis, hoe groter de strijd, hoe mooier het verhaal.

Om dezelfde reden zullen we ons over enkele jaren ook nog Etenesh Diro herinneren, de Ethiopische die tijdens de 3000 meter steeple in Rio haar schoen verloor, na een botsing met twee andere loopsters, en toch de wedstrijd uitliep – en zich zelfs plaatste voor de finale.

Etenesh Diro

Zonder dit soort verhalen zouden de Spelen veel minder kijkers hebben. We willen niet alleen topsport zien, we willen ook verhalen beleven. Topsport is mooi, interessant, spannend (als je van sport houdt ten minste), maar verhalen doen nog meer: ze inspireren ons, ze zijn een voorbeeld.

Nafi Thiam

Vooral wie obstakels overwint, inspireert ons. Nafi Thiam heeft niet alleen een unieke sportprestatie geleverd, ze heeft ons ook een schitterend verhaal verteld. Haar obstakel? Een zware jeugd, een verleden waarmee je normaal gezien nooit de beste zevenkampster ter wereld wordt. Maar zij ging die ongelijke strijd aan.

Op de Spelen zelf wierp een elleboogblessure nog een extra hindernis op. Vooral het beeld waarop je haar na het speerwerpen naar die pijnlijke elleboog ziet grijpen, zal lang op ons netvlies gebrand blijven.

Meer dan welke promotiecampagne ook zal het verhaal van Nafi duizenden jongeren en meisjes aan het sporten krijgen.

Wil je zelf aan de slag gaan met storytelling? Verhalenmakers maakt niet alleen verhalen, we helpen je ook verhalen maken, onder meer via opleidingen storytelling.

Categorieën
bedrijven voorbeelden

3 lessen die Lego ons leert over storytelling

Hoe inspireerde Lego ons niet als kinderen! Met simpele blokjes bouwden we hele verhalen. Maar ook in de manier waarop Lego zichzelf verkoopt, zitten heel wat verhalen. In deze video vertelt Lego over zijn ontstaan. Organisaties kunnen er 3 belangrijke lessen uit leren.

1. Vertel over het ontstaan van je organisatie

Where it all began, klinkt het ergens in het begin van het filmpje. Het ontstaan en de groei van je organisatie zijn een onuitputtelijke bron van verhalen. Ze maken in enkele minuten duidelijk wat je plaats is in de geschiedenis van een samenleving of een sector.

Het hoeft niet meteen in een filmpje, zoals Lego hier doet. Iedereen kan zo’n verhaal al vertellen op zijn website, op zijn minst in de rubriek Over ons. Of tijdens een presentatie: zo’n verhaal over de start van je organisatie maakt vaak veel sneller duidelijk waarom jullie nodig zijn dan een samenvatting van de missie en visie uit je beleidsplan.

2. Vertel over mensen, niet over projecten

Het filmpje gaat niet over de Legoblokjes, niet over het bedrijf Lego. Het gaat over de mensen die het blokje bedacht hebben, de mensen die het bedrijf groot gemaakt hebben.

Verhalen over dingen, over projecten, over feiten en cijfers inspireren niet. Verhalen over mensen doen dat wel. De lezer/kijker/luisteraar herkent er zich in.

Verhalen over de oprichters inspireren nog meer, zeker als dat echte pioniersverhalen zijn, verhalen over een ambachtelijk begin, zoals hier. Grote bedrijven als Apple en Microsoft vertellen maar wat graag dat ze ooit in een garage begonnen zijn.

3. Vertel ook over tegenslagen

In het filmpje krijgt de oprichter van Lego heel wat tegenslag: de dood van zijn vrouw, een dreigend faillissement, een brand … Net zulke obstakels maken een verhaal interessant. He wasn’t the type that gave up. Telkens opnieuw moet de held een tandje bijsteken, een groter risico nemen: dat maakt verhalen boeiend, dat inspireert mensen.

Benadruk in het verhaal over het ontstaan van je organisatie dus welke tegenslagen jullie te verwerken kregen. En hoe jullie daarop reageerden. Het toont dat niets vanzelf gaat, dat waardevolle dingen alleen maar mogelijk zijn door een grote inspanning te leveren.

Wil je zelf aan de slag gaan met storytelling? Verhalenmakers maakt niet alleen verhalen, we helpen je ook verhalen maken, onder meer via opleidingen storytelling.

Categorieën
bedrijven voorbeelden

FIFA, wereldkampioen storytelling

Bij de FIFA, de wereldvoetbalbond, kunnen ze veel, zeer veel. Ze kunnen zelfs voetballen in de woestijn bij 50 graden. Nu blijken ze daar in Zurich ook wereldkampioen storytelling te zijn.

Het ontslag van Sepp Blatter spreekt tot de verbeelding. Niet alleen omdat het voetbal er beter van wordt (dat hopen we dan toch), maar ook en vooral omdat het een ijzersterk verhaal is.

Waarom spreekt het plotselinge vertrek zo aan? Omdat het een oeroud verhaal is, het rags-to-riches-verhaal, of liever: de omgekeerde versie ervan, de held die van zijn voetstuk dondert.

Apple tegen Microsoft

Veel verhalen die het in de media goed doen blijken niet meer dan moderne versies te zijn van verhalen die we al eeuwen vertellen. Apple tegen IBM en nadien tegen Microsoft: dat is David tegen Goliath. Berre en Haldis: dat zijn Don Quichot en Sancho Panza.

Een Zwitserse fotograaf legde gisteren het cruciale moment van Blatters val vast. Niet het moment dat Blatter zegt dat hij vertrekt, maar het moment dát hij vertrekt, meteen na de persconferentie. Ook dat is storytelling: je moet je held (nou ja, held) niet iets laten zeggen, je moet hem iets laten doen. Dan beleef je het verhaal helemaal.

Wil je zelf aan de slag gaan met storytelling? Verhalenmakers maakt niet alleen verhalen, we helpen je ook verhalen maken, onder meer via opleidingen storytelling.